Iedereen is thuis bij de Amsterdamse voetbalvereniging Zeeburgia

Afspiegeling van de stad

Amsterdam-Oost is een van de meest diverse stadsdelen van Nederland, en dat is op sportpark Zeeburgia te merken. “We zijn echt een Amsterdamse club en een afspiegeling van de diversiteit in de stad”, zegt Abdel Kaddour. Veel jongeren dromen ervan om via de club door te breken, en dat zorgt voor een constante instroom van nieuwe leden uit alle hoeken van de stad. Toegang tot de Voetbalacademie is gebaseerd op prestaties, legt hij uit. “Maar verder is iedereen welkom die wil voetballen. Naast onze ambitieuze jeugd hebben we bijvoorbeeld ook zaalvoetbal voor heren en een studententeam met dames van over de hele wereld.”

Van specifiek diversiteitsbeleid is bij Zeeburgia dan ook geen sprake, benadrukt Kaddour. “Ik heb er eigenlijk nooit bij stilgestaan hoe wij dat precies aanpakken. Het gaat bij ons natuurlijk. We zorgen voor openheid in onze communicatie en aandacht voor al onze leden. Daardoor voelt iedereen zich hier welkom.”

Een bestuur dat op de club lijkt

Niet alleen het ledenbestand van Zeeburgia is een afspiegeling van de stad, ook het bestuur van de club is divers. Kaddour: “André is Nederlander, Ikram is Marokkaans-Nederlands, Izzet heeft Turkse wortels, secretaris Michael is Surinaams-Amsterdams, Xiomara is Antilliaans en ikzelf ben ook Marokkaans. Oh, en onze verenigingsmanager is van Portugese komaf.”

Voorzitter André Bonvanie is zich goed bewust van de unieke samenstelling. “In Nederland is een bestuur zoals dat van Zeeburgia nog altijd een uitzondering”, zegt hij. “En hoewel het inderdaad natuurlijk gaat bij ons, is die goede afspiegeling geen toeval waar de club op mag leunen. We hebben geen apart beleidshoofdstuk voor meer diversiteit, maar ons beleid is in de volle breedte gericht op inclusiviteit en kansen voor iedereen.” Zeeburgia legt die identiteit en visie op gelijkwaardigheid expliciet vast in het meerjarenplan van de club en de tactische doelen. “Positieve discriminatie is daarbij niet aan de orde”, benadrukt hij: de gelijkwaardigheid komt voort uit de clubcultuur, niet uit een kunstmatige regel.

Van refugee tot scheidsrechter

Hoe die clubcultuur er in de praktijk uitziet, is ook goed te zien in het Refugee Referees programma. Sinds 2019 leidt Zeeburgia, samen met partners als Dynamo, Stichting Ykeallo en Stichting Life Goals, statushouders op tot clubscheidsrechter. Inmiddels hebben twintig deelnemers hun Refugee Referee-diploma gehaald, en volgden velen daarna de officiële KNVB-opleiding tot verenigingsscheidsrechter. Dit programma draagt eraan bij dat ook het overige kader van Zeeburgia – scheidsrechters, vrijwilligers en trainers – een divers karakter heeft.

“Onze leden leren met elke nieuwe lichting weer andere culturen kennen”, zegt Kaddour. “We hebben nu mensen uit onder meer Jemen, Palestina, Syrië en Eritrea. Dat had je twintig jaar geleden absoluut niet.” Het programma won in november 2024 de Michael van Praag Award, de jaarlijkse KNVB-prijs voor initiatieven die zich uitzonderlijk inzetten voor inclusie, toegankelijkheid of diversiteit in het voetbal.

Omgaan met racisme 

Diversiteit vieren is één kant van het verhaal, racisme en discriminatie een halt toeroepen de andere. Binnen de club komt racisme weinig voor, zegt Bonvanie. “Hier is niet één overheersende cultuur, waardoor kleinere groepen zich uitgesloten zouden kunnen voelen. Leden corrigeren elkaar bovendien wel als het misgaat.” Vaker gaat het mis bij uitwedstrijden buiten Amsterdam. “Zodra we buiten de stad komen, neemt de tolerantie wel echt af”, zegt de voorzitter.

Zeeburgia trok in 2019 landelijk de aandacht met een actie tegen racisme in het amateurvoetbal, mede naar aanleiding van meldingen van spelers en ouders die op en rond het veld met racistische opmerkingen te maken kregen. “We begeleiden onze leden intussen heel bewust op dit vlak: hoe ga je ermee om als je op een negatieve manier wordt benaderd?”

Iedereen aan boord houden

Ook op andere manieren zorgt Zeeburgia voor gelijkwaardigheid binnen de club, ook buiten het veld. “We krijgen soms signalen over jeugdleden die het thuis niet breed hebben”, zegt Kaddour. “Of we zien dat leden het buiten onze hekken op een andere manier moeilijk hebben. Daar voelen wij ons ook verantwoordelijk voor. Daarom hebben we huiswerkbegeleiding en examentraining. En proberen we te ondersteunen als contributie betalen buiten je budget ligt. Zo maken we ruimte voor iedereen.”

Wat ook helpt, is een simpele ongeschreven regel: iedereen loopt in het Zeeburgia-tenue. “In de kleedkamer heeft iedereen zijn Zeeburgia-shirt aan. Daar loopt niemand rond in bijvoorbeeld een duur Barcelona-shirt”, zegt Bonvanie. “Dan zie je ook geen verschil tussen leden, ook niet in inkomen.” En zijn er toch onderlinge conflicten? Dan kiest Zeeburgia liever voor het gesprek dan voor een schorsing. “Wij geloven niet in straffen en verwijderen”, zegt Bonvanie. “We gaan in gesprek om mensen juist aan boord te houden.” Ouders en trainers worden daar actief bij betrokken.

Tips voor meer gelijkheid

Zeeburgia krijgt regelmatig vragen van andere clubs die willen weten hoe de vereniging dit allemaal voor elkaar krijgt. Bonvanie: “Deze club ontstond meer dan 100 jaar geleden in een van de armste wijken van Amsterdam. ‘Zonder geld is iedereen gelijk’, zeg ik altijd. En die cultuur van gelijkheid hebben we nooit meer losgelaten en is het fundament van onze club. Zowel prestaties op het veld als gelijkwaardigheid binnen de club maken onlosmakelijk onderdeel uit van onze identiteit. Niet voor niets is ons interne motto: Thuis bij Zeeburgia.” Zijn tips:

• Neem gelijkwaardigheid in de volle breedte op in de clubcultuur, maak er geen apart traject van.
• Zorg voor kader – bestuur, trainers, scheidsrechters en vrijwilligers – dat de vereniging weerspiegelt, en geef die afspiegeling ook een plek in de visie, het meerjarenplan en de doelen van de club.
• Kies bij conflicten voor het gesprek in plaats van uitsluiting, en betrek ouders en trainers actief bij het oplossen ervan.
• Wees alert op racisme en discriminatie, ook buiten de club, en begeleid leden in hoe zij hiermee om kunnen gaan.