Werken bij Haans combineert dagbesteding met sport voor mensen met een beperking

Na enkele jaren in het speciaal onderwijs te hebben gewerkt, besloot Thomas Haans in 2021 een dagbesteding op te zetten waarin werk en sport wordt gecombineerd. Hij stapte naar het bestuur van Sportclub Veluwezoom met het voorstel om de dagbesteding in het clubgebouw op sportpark De Pinkenberg onder te brengen. Haans kende de vereniging goed: hij voetbalde er zelf jarenlang. “Het bestuur was meteen enthousiast”, zegt hij. “De club had regelmatig een tekort aan vrijwilligers en door de dagbesteding op het sportpark te organiseren, konden wij een groot deel van het werk uit handen nemen.”

Haans is franchisenemer van Ondernemersgroep Driestroom, die zorgondernemers ondersteunt met onder meer de administratie en contacten met gemeenten en andere financiers. In ruil voor deze ondersteuning betaalt hij een fee aan Driestroom. “Als ik dit niet via een franchiseformule had gedaan, had ik nooit zo snel kunnen beginnen. In de zorg moet je aan allerlei kwaliteitseisen voldoen en het is als startende ondernemer lastig om zelfstandig toegang te krijgen tot gemeentelijke zorgcontracten.” 

Van 1 naar 27 deelnemers

Werken bij Haans begon met één deelnemer uit zijn eigen netwerk. Om meer deelnemers te bereiken, verspreidde hij flyers en legde hij contact met zorgorganisaties. Zo ontstond onder meer een samenwerking met Phoenixx Zorg, een locatie voor beschermd en begeleid wonen in de regio. Waar Haans in de beginfase actief op zoek moest naar deelnemers, komen zij inmiddels vaker via zorgorganisaties binnen. “Inmiddels kennen de gemeente en zorginstellingen ons en wordt er vaker naar ons doorverwezen. Daardoor hoef ik veel minder actief te werven.”

Het eerste jaar eindigde met acht deelnemers. “Dat betekende ook dat ik een werknemer moest aannemen om te kunnen groeien, want de verhouding is één begeleider op acht deelnemers”, zegt Haans. Inmiddels bestaat het team uit 3 medewerkers en zijn er 27 deelnemers. Vijf dagen per week kunnen zij terecht bij de dagbesteding. “Sommigen zijn er dagelijks, anderen enkele dagdelen per week.”

Afwisselend dagprogramma

Sportclub Veluwezoom is de uitvalsbasis voor Werken bij Haans. De werkzaamheden bestaan uit schoonmaken, groenvoorziening en onderhoud aan het gebouw, zoals schilderen en het repareren van verlichting. Meer voetbalclubs in de regio toonden interesse, waardoor deelnemers nu ook worden ingezet bij Vitesse, AVW’66, Sportclub EDS en VVO.

Elke dag begint met een gezamenlijke aftrap in de kantine. Daarna gaan de deelnemers aan het werk. “Iedere deelnemer mag zelf bepalen welke werkzaamheden hij gaat doen: schoonmaken, koken, de was of auto’s wassen. Door die keuze aan de deelnemers te laten, stimuleren we het eigen initiatief en de verantwoordelijkheid.” Na het werk volgt een gezamenlijke, gezonde lunch die de deelnemers zelf bereiden. 

In de middag is ruimte voor een zelfgekozen sportactiviteit. “Die afwisseling is ideaal. Doorgaans verliezen ze snel motivatie, maar door werk en sport te combineren én mensen veel eigen regie te geven, blijven ze gemotiveerd.” Als iemand structureel weigert om mee te werken, gaat Haans daarover in gesprek met de deelnemer en zo nodig met de woonbegeleiding, verwijzer of andere betrokken zorgprofessional.

Belangrijk onderdeel van het succes is ook de ophaalservice. “Structureel naar werk toe gaan is voor deze doelgroep soms een uitdaging. Om de drempel zo laag mogelijk te maken, halen wij deelnemers zelf thuis op. Soms moeten we ze letterlijk uit bed halen”, lacht hij.

Sfeer bewaken

De groep bestaat uit mensen met uiteenlopende indicaties, onder wie deelnemers met een lichte verstandelijke beperking en ernstige gedragsproblemen. Dat vraagt om voldoende begeleiding en duidelijke afspraken. “Er kunnen incidenten ontstaan door frustratie, misverstanden of gedragsproblemen. Ook bestaat het risico dat werkzaamheden niet goed worden uitgevoerd of dat tijdens een klus per ongeluk schade ontstaat.”

Werken bij Haans stemt de werkzaamheden daarom af op de mogelijkheden van iedere deelnemer. Risicovolle technische werkzaamheden worden niet zelfstandig uitgevoerd. Bij bijzonderheden wordt direct contact opgenomen met de vereniging. “De club moet erop kunnen vertrouwen dat wij verantwoordelijkheid nemen. Als er iets gebeurt of een klus niet goed is uitgevoerd, lossen wij dat op en evalueren we dit.”

Een constructie die voor beide partijen werkt

De samenwerking tussen Werken bij Haans en Sportclub Veluwezoom levert beide partijen voordeel op. De deelnemers voeren werkzaamheden uit waar de vereniging anders vrijwilligers voor nodig heeft. Tegelijkertijd biedt het sportcomplex een betaalbare uitvalsbasis voor de dagbesteding. “Deelnemers werken niet altijd in hetzelfde tempo en de kwaliteit van het werk kan wisselen,” zegt Haans. “Daarom blijft begeleiding en controle noodzakelijk. Wij zijn een dagbesteding en geen regulier schoonmaak- of onderhoudsbedrijf. De ontwikkeling van onze deelnemers staat voorop.”

Ook vraagt het gebruik van het sportcomplex om goede afstemming met de vereniging, bijvoorbeeld rond wedstrijden, trainingen en andere activiteiten. De praktische afspraken worden in overleg gemaakt en tijdens vaste evaluatiemomenten besproken. De eerste vier jaar betaalde Werken bij Haans geen huur aan Sportclub Veluwezoom. Inmiddels is er een huurcontract, maar de huur ligt nog steeds lager dan die van reguliere bedrijfsruimte. Een afzonderlijke samenwerkingsovereenkomst is er nog niet.

De dagbesteding wordt gefinancierd vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)¹ en de Wet langdurige zorg (Wlz)². Voor Wlz-deelnemers ligt de nadruk op passende en structurele dagbesteding. Bij deelnemers met een Wmo-indicatie is het uitgangspunt dat zij zich waar mogelijk ontwikkelen richting betaald werk. In de afgelopen vijf jaar hebben drie deelnemers die stap gemaakt.

Ontwikkeling in beeld

In de dagelijkse praktijk is veel aandacht voor leerdoelen van deelnemers. “Wil iemand nauwkeurig leren werken, dan bekijken we na het schoonmaken van de toiletten samen hoe dat is gegaan”, zegt Haans. Met visuele stappenplannen en informatieboekjes kunnen deelnemers zien hoe een taak moet worden uitgevoerd. Achteraf wordt samen gecontroleerd of alle stappen zijn gevolgd en of het resultaat goed is.

Ook met Sportclub Veluwezoom wordt regelmatig geëvalueerd. “Tussentijdse problemen hoeven niet tot zo’n gesprek te blijven liggen”, zegt Haans. “Wanneer dat nodig is, nemen we eerder contact met de vereniging op.”

Kans voor sportverenigingen

Haans ziet de combinatie van zorg en sport als een kans voor meer sportverenigingen. “Ik denk dat veel clubs erbij gebaat zijn als hun sportpark op deze manier wordt onderhouden en zij minder afhankelijk zijn van vrijwilligers.” Hoewel Haans de dagbesteding het liefst zo lang mogelijk via deze constructie voortzet, is de toekomst van de locatie niet volledig zeker. 

Sportclub Veluwezoom onderzoekt met twee andere voetbalverenigingen een mogelijke gezamenlijke nieuwe multifunctionele accommodatie. “Dat zou kunnen betekenen dat zij de accommodatie actief gaan verhuren en dan moeten wij een andere uitvalsbasis zoeken”, aldus Haans. “Maar gezien het belang voor alle betrokken partijen, komen we daar vast uit.”

1. Gemeenten moeten ervoor zorgen dat mensen zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen. De gemeente geeft ondersteuning thuis via de Wet maatschappelijke ondersteuning.  ↩︎
2. De Wet langdurige zorg (Wlz) regelt zware, intensieve zorg voor kwetsbare ouderen, mensen met een handicap en mensen met een psychische aandoening.
   ↩︎