Met zo’n 1.750 leden is VV Smitshoek een van de grootste amateurvoetbalverenigingen van Nederland. Die omvang brengt uitdagingen met zich mee. Zeker toen het ledenaantal rond de eeuwwisseling sterk groeide, werd het voor de club belangrijker om aandacht te besteden aan de manier waarop leden met elkaar omgaan. “Steeds vaker kregen we te maken met incidenten: spelers die zich misdroegen, vernielingen, pesterijen en ouders die langs de lijn tekeer gingen tegen scheidsrechters of tegenstanders”, vertelt oud-bestuurslid Ad Kooimans. “Op een gegeven moment ging driekwart van onze bestuursvergaderingen over het oplossen van dit soort zaken.”
Sinds 2000 functioneert onder verantwoordelijkheid van het bestuur een commissie normen en waarden, bestaande uit vier leden. “De commissie treedt op bij incidenten, maar werkt ook preventief aan een goede sfeer binnen de vereniging”, zegt Kooimans, die zelf tot voor kort onderdeel uitmaakte van de commissie. In de loop van de tijd zijn verschillende initiatieven genomen om bewustwording te creëren rondom het gedrag van leden.
Campagne Doe effe normaal
Enorm effectief bleek de campagne ‘Doe effe normaal’, die de club in 2024 introduceerde om meer bewustwording over gedrag te creëren. De campagne bestaat voornamelijk uit het herhaaldelijk communiceren van deze eenvoudige zin: zowel in digitale uitingen als op het voetbalveld. “Het is een simpele, maar effectieve boodschap”, zegt Kooimans.
“Je kunt ingewikkelde regels opstellen, maar dat beklijft vaak niet. Iedereen weet wat normaal gedrag is. Spelers die met elkaar op de vuist gaan of ouders die een scheidsrechter uitschelden: daarvan weten we allemaal dat het niet normaal is.” De kracht van de boodschap zit volgens hem ook in de taal. “Doe effe normaal bekt lekker. Daardoor nemen mensen het makkelijk over. Al snel hoorde je het overal op de velden.”
Draagvlak creëren
De campagne bleef niet bij een slogan. De vereniging verspreidde online een video, het bestuur ging bij alle teams langs om de boodschap te bespreken en bij de start van ieder voetbalseizoen is er extra aandacht voor de manier waarop leden met elkaar omgaan. Trainers bespreken de gedragsregels in hun voetbalteam en ouders worden uitgenodigd voor een seizoensaftrap, waar gedragsregels vast onderdeel van zijn. “Zorg dat het in ieders hoofd gaat zitten en creëer een gedeelde verantwoordelijkheid”, zegt voorzitter Gert-Jan Bravenboer. “Als leden zich verantwoordelijk voelen voor een goede sfeer binnen de vereniging, maakt dat je boodschap veel krachtiger.”
De focus ligt bewust niet alleen op spelers – ook trainers, ouders en andere toeschouwers hebben volgens Bravenboer invloed op de sfeer langs de lijn. “Zeker omdat we zoveel jeugdspelers hebben, is het belangrijk om ook ouders bij de les te houden. We moedigen hen aan elkaar op ongewenst gedrag aan te spreken en als ouder het goede voorbeeld te geven.”
Minder incidenten, betere sfeer
Het consequent herhalen en uitdragen van de boodschap ‘Doe effe normaal’ werpt volgens de club zijn vruchten af. Inmiddels spreken leden elkaar zelf aan op ongewenst gedrag en is het aantal zaken dat bij de commissie Normen en Waarden en de KNVB terechtkomt, sinds de start van de campagne sterk afgenomen.
“Het belangrijkste is dat we een duidelijk signaal afgeven: dit gedrag accepteren we niet”, zegt Bravenboer. Wanneer zich toch een incident voordoet, wordt dat besproken en kunnen maatregelen volgen, zoals een tijdelijke schorsing. “Straffen kunnen op korte termijn effect hebben, maar uiteindelijk draait het om het bijbrengen van normen en waarden”, zegt Kooimans. “En dat kost tijd.”
Van campagne naar clubcultuur
‘Doe effe normaal’ was aanvankelijk bedoeld als tijdelijke campagne. De slogan sloeg echter zo goed aan dat de club hem heeft opgenomen in de clubcultuur. “Het is nu een vast onderdeel van onze kernwaarden”, aldus Bravenboer. “Als we merken dat het aantal incidenten weer oploopt, brengen we de boodschap opnieuw actief onder de aandacht.”
Volgens Kooimans hoeft het verbeteren van de clubcultuur niet ingewikkeld te zijn. “Bepaal wat je wilt bereiken en zoek mensen binnen de vereniging die daar actief mee aan de slag willen”, zegt hij. “Zorg voor mensen met draagvlak binnen de club, dan is de kans het grootst dat de boodschap aanslaat. Naast toespreken is het belangrijk om leden te stimuleren en enthousiasmeren om gedrag aan te passen. En doe dat vooral in woorden die iedereen begrijpt.”
In het DNA van de club
Voor VV Smitshoek is de ambitie uiteindelijk simpel: een vereniging waar iedereen zich welkom voelt. “Het zit eigenlijk al sinds de oprichting in het DNA van de club”, zegt Bravenboer. “Respect is één van onze kernwaarden. ‘Doe effe normaal’ helpt ons om dat iedere dag opnieuw waar te maken.”
Succesfactoren van dit praktijkverhaal
- Met ‘Doe effe normaal’ kiest VV Smitshoek voor een korte, duidelijke boodschap die iedereen begrijpt en gemakkelijk zelf kan gebruiken.
- Spelers, trainers en ouders hebben allemaal invloed op de sfeer binnen de vereniging. Door hen te betrekken, wordt respect iets van de hele club.
- Door de boodschap op verschillende momenten opnieuw onder de aandacht te brengen, blijft de boodschap leven binnen de vereniging.
- Begin bij de cultuur die je wilt creëren: het doel is niet alleen minder incidenten, maar vooral een vereniging waar leden, ouders, vrijwilligers en bezoekers zich prettig voelen en graag komen.
