Alles over sport logo

Bewegen en leefstijl in de zorg: dit is het huidige beleid

De urgentie van sport en bewegen voor een gezonde leefstijl wordt de laatste jaren steeds meer erkend. Landelijk en lokaal is te zien dat thema’s als bewegen, preventie en leefstijl steeds verder verankerd raken in beleid. Dit beleid richt zich niet alleen meer op de sport- en beweegsector, maar juist ook op andere domeinen, zoals de zorg. Samenwerking tussen bijvoorbeeld de zorg en de sport- en beweegsector is van belang om meer mensen in beweging te krijgen en te houden. Om dit te faciliteren is er de laatste jaren een brede waaier ontstaan aan akkoorden, coalities, allianties en programma’s die zich direct of indirect richten op bewegen of leefstijl binnen de zorg. Wat is wat? En hoe verhouden deze zich tot elkaar? 

Congres ‘Van zorg naar bewegen’

Vrijdag 14 juni 2024 organiseert Kenniscentrum Sport & Bewegen de 2e editie van het congres ‘Van zorg naar bewegen’. Het programma is gericht op zorgprofessionals, er is accreditatie voor verschillende beroepsgroepen én deelname is gratis. Ontdek wat jij en jouw collega-zorgprofessionals en samenwerkingspartners kunnen doen om meer beweging in de dag van patiënten te brengen.

Overzicht huidig beleid

Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) heeft de volgende akkoorden en beleidsplannen geïnitieerd: 

  • Integraal Zorgakkoord (IZA)
  • Nationaal Actieplan Nederland Beweegt
  • Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) 
  • Sportakkoord II
  • Programma Wonen en Zorg voor Ouderen (WOZO)

Hieronder lichten we deze akkoorden en beleidsplannen toe. 

Integraal Zorgakkoord (IZA)

Het IZA (2022) is een samenwerking met als opgave: de zorg voor alle Nederlanders toegankelijk, kwalitatief goed en betaalbaar houden. Daarbij staat samenwerking centraal, zowel binnen het zorgdomein, als tussen het zorg-, sociaal en publiek domein. Het IZA kent acht thema’s, waaronder Gezond Leven en Preventie. Er staan onder meer afspraken in over het structureel inbedden van leefstijl in de reguliere zorg. Ook is er aandacht voor bewegen als onderdeel van het behandelplan. 

Leefstijlcoalitie

Een van de ambities binnen IZA is dat de inzet op leefstijl een integraal onderdeel wordt van de reguliere zorg voor mensen met een gezondheidsklacht, aandoening of ziekte. Om deze ambitie te realiseren, is er de Coalitie Leefstijl in de Zorg. Dit is een samenwerking van zorgprofessionals, kennisinstellingen, onderwijs en patiëntenorganisaties. Ze werken aan vier subdoelen:

  • Patiënten maken leefstijl onderdeel van hun zelfmanagement en behandeling
  • Professionals zetten leefstijl in als onderdeel van de reguliere zorg
  • Wetenschap en praktijk werken samen aan ontwikkeling en implementatie van leefstijl in de zorg vanuit een gedeelde kennisinfrastructuur
  • Komen tot een stelsel van financiering, kosten en bekostiging die implementatie van leefstijl maximaal ondersteunt. 

Zeven teams werken aan het realiseren van deze doelen. Samen met deze teams werkt Kenniscentrum Sport & Bewegen aan het breder kenbaar maken van beschikbare tools onder zorgprofessionals, zoals de Beweegcirkel. Ook werken zij samen met andere kennisinstellingen aan betrouwbare informatie over leefstijl voor patiënten(organisaties).

Actieplan Nederland Beweegt

Om bewegen breed op de agenda te krijgen is er vanuit Directie Sport van VWS het actieplan Nederland Beweegt (2023) opgesteld. Er wordt onder andere ingezet op bewegen sterker verankeren in beleid van andere directies en departementen, waaronder de zorg. De focus in dit plan ligt op groepen waar de grootste gezondheidswinst te behalen is, zoals jongeren, ouderen en mensen met een lagere sociaaleconomische positie (lage SEP). Het RIVM evalueert het actieplan, samen met het kernteam bestaande uit VWS, Kenniscentrum Sport & Bewegen en de Beweegalliantie. 

Beweegalliantie

De Beweegalliantie is een netwerkorganisatie en heeft als doel om meer maatschappelijk initiatief te creëren voor bewegen door aan te jagen, obstakels weg te nemen en het veld te verbinden. Deze alliantie is onderdeel van het Nationaal Actieplan Nederland Beweegt. Partijen worden geholpen om structureel samen te werken en bewegen in het dagelijks leven te toe te passen. Daarbij richten ze zich op vijf domeinen: leefomgeving, onderwijs, werk, vrije tijd en zorg. 

Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA)

In het GALA (2023) hebben gemeenten, maatschappelijke partners, zorgverzekeraars en VWS afspraken gemaakt over preventie, gezondheid en welbevinden. Zij zetten samen in op een gezond en actief leven met een stevige sociale basis. Ook bewegen als onderdeel van het preventiebeleid behoort hiertoe. Met het GALA wordt ingezet op een gerichte, lokale en regionale aanpak.

Sportakkoord II 

Het Sportakkoord II (2023) is het vervolg op het Nationaal Sportakkoord. Het doel is gemeenten en de sportsector versterken. Dit is verpakt in drie ambities:

  • het versterken van het fundament van de sport; 
  • het vergroten van het bereik van de sport;
  • meer betekenis geven aan sport.

Brede SPUK

Sportakkoord II en GALA zijn, samen met de Brede Combinatiefunctie Regeling (BCR), verankerd in dezelfde financiële regeling. Lees in dit artikel meer over de Brede SPUK. In de Brede Spuk sport- en beweegwijzer vind je per Brede SPUK-thema kennisproducten, praktijkvoorbeelden en interventies van sport en bewegen.

Programma Wonen en Zorg voor Ouderen (WOZO)

Een van de actielijnen van het WOZO (2022) is ‘Samen vitaal ouder worden’. Met als doel dat ouderen zo lang mogelijk zelfstandig kunnen zijn en regie houden op hun eigen leven. Een gezonde leefomgeving met aandacht voor bewegen en ontmoeten speelt hierbij een belangrijke rol. 

Van beleid naar praktijk

De genoemde akkoorden en beleidsplannen vragen uiteindelijk lokale uitwerking en uitvoering. Als het gaat om de samenwerking tussen de zorg en de sport-en beweegsector zijn er al vele mooie voorbeelden. Lees ook meer over hoe het Jeroen Bosch Ziekenhuis in ‘s-Hertogenbosch leefstijl inzet in de praktijk en integraal samenwerkt. 

Lees meer

Beluister de podcasts van de Leefstijlcoalitie of de podcasts van het Nederlands Tijdschrift voor Leefstijlgeneeskunde (TNvL).


Gezonde leefstijl
Eerstelijnszorg
public, professional
overzichtsartikel
beleidsontwikkelingen, gezondheidsbevordering, samenwerken