Sportcultuur speelt bij veel rugbyverenigingen een grote rol: van sportieve gedragsregels, zoals het rugbyveld pas verlaten als de tegenstander vertrokken is, tot kenmerkende rituelen, zoals het dragen van een wit overhemd met stropdas na afloop van een wedstrijd. Bij RC Bulldogs, een club met zo’n 300 leden, was dat tot negen jaar geleden niet gebruikelijk. Het ontbrak aan een sterke clubcultuur en dat maakte het lastig om leden echt te binden. “Het was onduidelijk waar de club destijds voor stond”, zegt voorzitter Edwin Veenendaal. “De verwachtingen van leden liepen enorm uiteen: de één wilde intensief trainen, de ander kwam vooral voor gezelligheid. Dat maakte het lastig om iedereen tevreden te stellen. Een duidelijke identiteit moest daar verandering in brengen.”
Zoektocht naar een identiteit
In gesprekken binnen het bestuur werd toegewerkt naar een passende identiteit: een gezellige familieclub met ambitie. “We willen winnen, maar niet ten koste van alles. Plezier staat voorop”, aldus Veenendaal. Met die ambitie als basis werden vijf kernwaarden opgesteld: respect, discipline, passie, integriteit en solidariteit. Deze kernwaarden vormen de basis van de gewenste clubcultuur, die met spelers, trainers en ouders uitvoerig is besproken. “Zet kernwaarden niet alleen op papier, maar doorleef ze ook”, tipt Veenendaal. “Bespreek verschillende scenario’s met leden waarin je de gedragsregels uiteenzet. Hoe ga je om met verbaal geweld? Wat doe je als een teamgenoot over grenzen gaat? Dat zorgt voor reflectie.”
Kernwaarden als nieuw uitgangspunt
De kernwaarden zijn vervolgens overal zichtbaar gemaakt: groot op het clubhuis, op digitale schermen en zelfs op rugbyballen die onder leden zijn verspreid. Door die constante zichtbaarheid zijn de waarden een vanzelfsprekend onderdeel van het clubleven geworden. Rugbyrituelen, zoals kledingvoorschriften, speeches en ceremonies, vergroten het gevoel van trots en herkenning.
Leden die zich verantwoordelijk voelen
Een scherpe visie betekent ook dat er mensen zijn die zich niet in de waarden herkennen. “Maar de leden die blijven, voelen juist een sterkere verbinding met de vereniging”, zegt Veenendaal. Dat heeft geresulteerd in een grote vrijwilligersbereidheid: 65 van de 300 leden hebben een vaste vrijwilligersfunctie als trainer, coach, ehbo-hulp of commissielid. “Ze doen dat vanuit liefde voor de club,” vertelt Veenendaal. “We zetten ons actief in om te zorgen dat zij zich gezien en gewaardeerd voelen. Vrijwilligers geven we gratis clubkleding en scheidsrechters krijgen een doos chocolade nadat ze een wedstrijd gefloten hebben. De inzet van vrijwilligers wordt ook regelmatig benoemd in de clubcommunicatie. Zo motiveren we anderen om ook bij te dragen. We zijn echt een club van, voor én door leden.”
Maatschappelijke impact: van Rugbymums tot walking Rugby
De positieve ontwikkeling van RC Bulldogs wordt ook buiten de vereniging opgemerkt. De relatie met de gemeente is versterkt en regelmatig worden projecten opgezet om meer inwoners in beweging te brengen. Vanuit leden ontstond het idee voor Rugbymums: moeders van jeugdleden die op een laagdrempelige manier kennismaken met rugby en de spelregels leren kennen. De groep groeide uit tot 32 deelnemers van 35 tot 60 jaar en heeft zelfs nieuwe jeugdtrainers voortgebracht. Voor ouderen is er walking rugby, met een kop koffie na afloop om het sociale contact te versterken. Inwoners met een laag inkomen konden in coronatijd gratis meetrainen. Dit soort initiatieven worden ondersteund via gemeentelijke middelen uit het Sportakkoord. “We hebben een goede band met de gemeente en pitchen regelmatig nieuwe maatschappelijke projecten”, vertelt Veenendaal. “De gemeente deelt onze werkwijze vaak met andere sportverenigingen. Zo hoeven zij het wiel niet opnieuw uit te vinden.”
De accommodatie van RC Bulldogs wordt in overleg met de gemeente beschikbaar gesteld voor gebruik door andere instanties uit de stad. “Zo blijf je zichtbaar en relevant”, zegt Veenendaal. Dat helpt bovendien om steeds meer sponsoren aan de club te binden. “Financieel staan we er goed voor. De toegenomen aanschaf van merchandise draagt daar ook aan bij; leden voelen meer binding met de club en dat zien we terug in de verkoopcijfers.”
Sterke, betrokken vereniging
In 2021 werd RC Bulldogs verkozen tot Club van het Jaar in zowel Almere als Flevoland. Het is een bevestiging dat de gekozen koers werkt: een duidelijke identiteit, zichtbare kernwaarden en een cultuur van waardering vormen de basis van een sterke, betrokken vereniging. “Een cultuurverandering bereik je niet van de ene op de andere dag”, zegt Veenendaal. “Maar de inzet van de afgelopen jaren betaalt zich uit. Leden voelen zich trots en hebben het naar hun zin bij de vereniging.”
Succesfactoren van dit praktijkvoorbeeld
- Gebruik kernwaarden als kompas voor gedrag, keuzes en sfeer binnen de vereniging – en vertaal die naar concreet en herkenbaar gedrag op en rond het veld.
- Breng het gesprek actief op gang en betrek leden, trainers, coaches en ouders bij het bepalen en bijstellen van de koers. Verandering werkt alleen als mensen zich erin herkennen.
- Geef ruimte aan ideeën en initiatieven vanuit leden.
- Maak kernwaarden en afspraken continu zichtbaar (in het clubhuis, communicatie en rituelen), zodat ze onderdeel worden van het dagelijks clubleven.
- Geef vrijwilligers zichtbare waardering en erkenning. Dat vergroot motivatie, betrokkenheid en duurzaamheid van inzet.
